12 augustus

In een lange rij lopen we van de Monte de Gozo naar Santiago.

Om 4.30 uur zijn we deze ochtend allemaal opgestaan in de herberg. Ik loop langs het bed van een Spaanse vrouw en er ligt een heel klein hondje in, ik dacht eerst dat het een ratje was en ga iedereen waarschuwen maar het blijkt een hondje te zijn! Snel wat eten en dan lopen met onze hoofdlampjes aan door heerlijk ruikende eucalyptusbossen en langs bermen vol munt. Het licht in de verte moet Santiago zijn. Langzaam gaat het schemeren en komt de zon op. Bij Monte de Gozo kan ik de kathedraal zien. Voor velen het eindpunt van de camino. Sommigen hebben hun wandelstok met bloemen versierd. We lopen in een lange rij Santiago binnen.

Monte de Gozo

Aan het begin van de stad nemen we met z’n vijven twee hotelkamers, dat is niet zo duur. We laten de rugzakken daar achter en lopen snel door naar de kathedraal waar om 12 uur de pelgrimsmis begint. En waar vandaag, zondag, het zwaaien met het wierookvat hopelijk plaats vindt. Een spectaculaire traditie, het verhaal gaat dat dit is om de stank van de pelgrims te verdrijven die na maanden lang lopen en sporadisch wassen lekker begonnen te stinken. Het is ook traditie dat de pelgrims het beeld van st. Jacob kussen. Om tien voor twaalf komen we de kathedraal binnen, deze is overvol met toeristen. We vinden een plekje aan de zijkant waar we staande de mis kunnen volgen. Na een kwartier ga ik op de grond tegen de muur zitten en val in slaap tussen de andere vermoeide pelgrims die de gangen bevolken. Als het wierookvat wordt losgemaakt en 6 priesters aan de touwen gaan hangen word ik wakker gemaakt.    

De kathedraal in Santiago

Het vat wordt met een enorme vaart dwars door het middenschip geslingerd. Het verhaal gaat dat het in 100 jaar twee keer door de ramen en muren is geslingerd, maar vandaag niet. Na dit spektakel gaat iedereen weg. en kan de volgende groep naar binnen. Wij gaan naar buiten naar het grote plein waar de pelgrims zich verzamelen.

Het is leuk om heel veel mensen van onderweg weer te ontmoeten.  Daar na ons "diploma" halen bij het pelgrimsbureau. Er staat een hele lange rij. Volgens de lijst van het bureau is mijn Latijnse naam Stellum en zo wordt het op m,n Compostella geschreven. Dan de stad in souvenirs kopen en ‘savonds met z’n allen uit eten, even een keer geen pelgrimsmenu maar lekker Spaans eten. Voor de volgende avond heb ik samen met een andere pelgrim een hotelkamer geboekt op de hoek van het grote plein voor de kathedraal, 15 euro per persoon. Het mooiste hotel van de stad! 

Hotel

Ze hebben zelfs een serre met een tafeltje en stoeltje waar je de hele dag naar de pelgrims op het plein kan kijken.

lekker eten.

13 augustus.

Ik heb besloten om vandaag met de bus naar Finisterre te gaan. Ik heb genoeg gelopen en wil in alle rust m’n reis afsluiten. m’n "Franse familie" gaat ook mee. 3 uur met de bus. Het is een prachtig rit, het laatste stuk langs de zee, eindelijk is daar dan weer de zee….  In Santiago heb ik de zeemeeuwen al weer gezien en wist dat de zee nabij was. In Finisterre ruikt het lekker en het weer is goed, droog met witte watten wolken. Mooi weer om m’n rooie bloes ritueel te verbranden en al het oude achter mij te laten, m’n gezicht, handen en voeten ritueel te reinigen in de zee, om schoon m’n nieuwe leven na deze tocht te kunnen beginnen.   

Strandje in Finisterre

Er is een mooi klein stil strandje, niet ver van de stad. We kopen wat eten en drinken om te lunchen en onze rituelen uit te voeren. Het gaat goed zo, in alle rust kan ik deze wondermooie reis afsluiten.  

Na een paar uur ga ik weer terug naar Santiago en morgen ga ik met de bus naar huis. Het is mooi geweest.

NEEM EEN TENT MEE!!!

De laatste week is het hier werkelijk een gekkenhuis. Het lijkt de elfstedentocht wel, file lopen op de camino, ‘s avonds geen bed meer te vinden in de herbergen, daar slapen ineens allemaal dagjesmensen uit Spanje die ook wel eens een stukje van de camino willen lopen. Op de gang van de herberg lijkt het wel een schoenenwinkel, allemaal gloednieuwe wandelschoenen. Voor de pelgrims is ineens geen plaats meer, maar gelukkig dat ik m’n tentje al die tijd trouw heb meegedragen. Vanavond slaap ik daar ook weer prinsessenheerlijk in, in het park bij de herberg. Er liggen al tweehonderd pelgrims in de sporthal en in enorme tenten zoals in een vluchtelingenkamp, daar lijkt het ook wel een beetje op… vluchteling op de camino.

Op weg naar Galicixeb, eindelijk weer bergen. Het is hier prachtig. Groen, wolken,af en toe regen en ‘s morgens soms mist. Galicixeb staat met z’n hoofd in de wolken en z’n voeten in de zee.

Vorige week ben ik nog een bergpas overgestoken, van Villafranca del Bierzo naar Vega Vulgare. Ik ben wat later dan anders weggegaan, pas om 7.15 uur. Er was geen pelgrim meer te bekennen. In m’n ANWB routeboekje stonden twee routes aangegeven. Over de N6, maar dat is voor watjes-pelgrims en over de berg de camino duro, die snel stijgt en inspannen is en niet ongevaarlijk. Ik had dat even snel bij m’n ontbijt in de keuken van de herberg gelezen waar ik helemaal alleen een ontbijtappel zat te eten, want iedereen was allang weg. Om 5 uur die ochtend begonnen de nieuwbakken Spaanse pelgrims al weer met hun plastic zakjes te ritselen en hun spullen in te pakken. Ik kon dus niemand vragen wat de beste weg was. Ik besloot over de berg te lopen want het beloofde een prachtige wandeling te worden, zwaar en inspannen maar beloond met prachtige vergezichten. In de stad was ook geen pelgrim meer te bekennen, totaal uitgestorven. Eindelijk vond ik het begin van de route. Er stond op een stenen muur te lezen:" Solo per peregrinos buen caminantes " . (alleen voor pelgrims die goed kunnen lopen). Nou daar ging ik dan, steil omhoog over een betonnen geribbeld pad, heel snel heel steil. Ik durf niet goed naar benenden te kijken met m’n halve hoogtevrees en loop zo snel als ik kan. Al gauw loop ik boven in de bergen en ik zie helemaal niemand. Ik vind het ook een beetje eng op die steile smalle paadjes op grote hoogte en ik hoop maar dat ik de goeie paadjes neem. Vanaf waar ik loop zie ik op de andere berg al de witte paadjes lopen en het ziet er steeds eng uit en ik zie geen enkele andere pelgrim en steeds moet ik over die enge paden waar ik in grote dieptes kijk. Na twee uur lopen kom ik eindelijk in een kastanjebos Er is een vrouw bladeren bij elkaar aan het harken, vreemd… zo hoog in de bergen bladeren harken in een kastanjebos. De vrouw vraagt of ik solo ben, ik zeg ja en zij klakt met haar tong en heft haar armen ten hemel. Er staat mij geloof ik nog veel onheil te wachten. Ik zeg adios en loop gauw door. Dan zie ik een klein dorpje Pradela. Er is een bar en het is er totaal uitgestorven. Voor de bar zit een jongetje dat z’n moeder roept als hij mij ziet. De moeder opent de bar en vraagt wat ik wil. Heel snel drink ik twee cola  en vraag of ze nog andere pelgrims heeft gezien. Nee! Ik ga gauw weg, even krijg ik het gevoel dat ik helemaal verdwaald ben terwijl ik toch de gele pijlen heb gevolgd. Er komt nog een lange steile afdaling en dan ben ik gelukkig weer onder de mensen, avontuur alleen is mooi, maar weer mensen zien is ook mooi.

Cruz de Ferro

Nog 100 km naar Santiago

Stukje originele camino.

Over een paar dagen hoop ik in Santiago aan te komen.

De laatste twee dagen heb ik weer heerlijk gelopen. De weg is lang, lang en lang en wit en bekleed met nieuwe platanen. Een paar jaar geleden is deze lange weg die twee dagen duurt opnieuw aangelegd op de plek van de oude weg. Er is soms 18 km lang geen druppel water te krijgen.

Toch is de weg mooi, glooiend door goudgeel en oker landschap. Langs de bloeiende brem die heerlijk ruikt. Er zitten hier miljoenen muizen die de graanoogst van Spanje opeten. Het schijnt een ware plaag te zijn. Ze zijn dik en lui van al dat eten en af en toe moet ik oppassen dat ik er niet op ga staan.

Gisteravond heb ik in het klooster geslapen in Bercianos del real camino. Er wonen drie zusters. Het klooster is opgetrokken uit okerleem, een zogenaamd adobehuis, zoals zoveel huizen hier. Het is honderden jaren oud en staat in een zinderend heet dorp. De drie zusters zijn augustinen en aanbidden de zon. Ze kunnen fantastisch mooi zingen. Wij slapen op de zolder waar de zwaluwen in en uit vliegen door het raam, er zitten nesten in de nok van het dak. 

We maken samen het eten klaar, er is een pelgrim uit castilixeb die een heerlijke gazpacho maakt. Na het eten gaan we achter het klooster de zon onder zingen

Het was een hele mooie dag en ik wil nog niet naar huis. Af en toe is het goed om weer even stil te staan bij m’n motivatie om deze weg te gaan en daar is zo’n middag en avond in het klooster goed voor.

Vanavond worden er hier in deze stad middeleeuwse spelen opgevoerd, met paarden en ridders en ander moois, dat wordt weer genieten.

Stenen onderweg

Er stonden zo maar twee stoelen langs de weg

Schaapherder op de Mesetas

Schoenen uit op de slaapzolder in de kerk in Belorado

Eten in de kerkin Belorado

Carla en Stella luisteren naar het avondgebed.

De beroemde knoflooksoep na de mis, gemaakt en opgeschept door de pastoor zelf , in San Juan de Ortega.

Kitty, pelgrim uit de USA.

Onderweg naar Hornillos del Camino

Spaanse pelgrim

Onderweg naar Fromista

We zijn er bijna en rusten even uit met een biertje.

Vandaag is Carla met de bus vertrokken naar St. Jean Pied de Port om dan met Jean mee te rijden naar huis. Weer afscheid nemen en ik krijg nu heimwee. Ik wil ook naar huis, ik mis m’n familie, de regen, m’n huis en vooral de zee. Ik loop elke dag naar het Westen, met de zon in m’n rug en aan de rechterkant zie ik steeds in de verte de hoge bergen en ik weet, daar achter ligt de zee. Nog even en ik zie de zee in Finisterra, ik zou er bijna hard voor gaan lopen als het niet zo heet was. Echt lekker Spaans heet. Daarom is het goed om heel vroeg te gaan lopen, om een uur of zes-zeven. Lopen tot  uiterlijk twee uur en dan stoppen. Het landschap is hier prachtig. Dor, droog, plat en heet. De meeste pelgrims gaan dit stuk van Burgos tot Leon met de bus, ze vinden het maar gek als je dit loopt, want je hoeft tenslotte maar 100km te lopen voor een compostolaat in Santiago.

De herbergen hebben gelukkig genoeg plaats en zijn over het algemeen schoon. Vannacht slaap ik weer eens in een klooster van de Clarissen. Heel groot en lekker koel. Wilde honden heb ik hier ook nog niet gezien, nou wel gezien maar ze doen niet wild maar kwispelen steeds naar me, gelukkig. En soms loopt er een hond een stukje met me mee. Stelen heb ik hier ook nog niet mee gemaakt, behalve de onderbroeken die wel eens verdwijnen van de waslijn, maar dat is vast een collectors item voor een pelgrim. Morgen weer verder.

Vandaag is het de tweede dag dat we op de mesetas lopen, het beruchte traject tussen Burgos en Leon. Want het kan hier heel heet en heel eenzaam zijn. Ik vind het hier prachtig. De vlaktes zijn goudgeel en af en toe een enkele boom. Toen we gisteren uit Burgos vertrokken was ik blij om de stad uit te zijn, ook al is het nog zo’n mooie stad. De dagen er voor hebben we veel langs de snelweg gelopen en voor Burgos was het kilometers lang door vieze industrie gebieden. Een paar dagen geleden heb ik nog heel serieus overwogen om toch maar de bus te nemen naar Santander en de Noordelijke route te gaan lopen. Carla wilde daar ook wel een stukje mee lopen. Uiteindelijk heb ik besloten deze weg toch maar te vervolgen omdat ik hier nu eenmaal aan begonnen ben en de mesetas graag wil zien. Het is onvoorstelbaar, hele oude middeleeuwse dorpen verstopt in een dal van de hoogvlakte, daar slapen we nu in een groot oud huis dat is verbouwd tot herberg. Het is jammer dat ik geen foto’s op de site kan zetten, want ik heb een paar hele mooie gemaakt van de pastoor die zelfgemaakte knoflooksoep uitdeelt na de mis. Carla en ik hebben in de toren van een kerk geslapen, onder de klokken. Morgen is de laatste dag dat Carla mee loopt. Voor mij is het nog een week of drie, het gaat ineens heel snel. Ik hoop morgen weer foto’s te kunnen plaatsen.

Zonsopkomst in Puenta la Reina

Het schemert nog als we vertrekken. Er zijn wat wolkjes en de zon komt op. Het is roze, oranje, lichtblauw met een mooi nieuw licht. De weg is wit en gaat heuvel op en heuvel af. Het landschap is goudgeel, groen en stoffig, er waait een koele wind. De pelgrims lopen en kijken  en zijn onder de indruk van de zonsopgang. Vandaag komt Carla en ik ga 29 km lopen om haar te ontmoeten. Van af Estella is het ‘s middags nog 8 km lopen. Het is heet, heet, heet en er staat een harde wind, iedereen zit binnen. Ik loop de laatste 8 km langzaam. Bij een klooster is er water en wijn voor de pelgrims. Een oude gewoonte die weer in ere is hersteld, alleen nu achter een hek en alleen voor Pelgrims. De wijn smaakt goed.Nog 5 km lopen en ik zie Carla. Ik loop door een prachtig bos met steeneiken en eindelijk een beetje schaduw. Dan langs de wijnvelden omhoog naar het dorp en daar is Carla. Heerlijk om elkaar weer te zien.

Carla op Camino

De volgende dag is maar 13 km lopen naar Los Arcos. Het is weer zo’ n mooie weg door het dorre Spaanse landschap. Het waait harde stofwolken over de weg. Er komen ook nog twee Spaanse mannen aangegallopeerd, het lijkt wel een decor voor een Spaanse Western.

Carla loopt lekker en we kletsen wat af. ‘s middags om 12 uur zijn we al bij de herberg omdat we al om 6.30 zijn gaan lopen en lekker rustig aan hebben gedaan.

wachten tot we naar binnen mogen.

Vandaag zijn we in Navarette en morgen lopen we naar Najera,16 km. Nu gaan we aan de Rioja wijn en lekker eten.

Daar zijn ze dan, wat foto’s van de pyreneeen. Op het hoogste punt bij de pas van cisa.

Daar voor was de aankomst in St. Jean Pied de Port. Bij de poort van de stad

Uitzicht op de oude straat in de stad, vanuit de Nederlandse herberg.      

     De slaapzaal in het klooster van Roncevalles.

Feest in Pamplona, de Senfermines.

Het pelgrimsmonument op de berg bij Puenta la Reina.

De brug van de koningin in Puenta la Reina.

Sinds drie dagen ben ik in Spanje en het is al helemaal Spaans. Het landschap is hier goudgeel van de tarwevelden en het verdorde gras. De paden waar we over lopen zijn spierwit van de witte kiezelstenen en omdat het al twee dagen 30 graden is met een strakblauwe lucht, doen m’n ogen zeer van het felle witte schijnsel. Er lopen heel veel Spanjaarden en veel jonge mensen op de camino, heel inspirerend. Ook goed om weer een beetje spaans te oefenen. Er zijn voortdurend bijzondere bezienswaardigheden langs de weg, te veel om elke dag te bekijken. Meestal ben ik blij als ik heb gedouched, m’n kleren heb gewassen, m’n bed geinstalleerd en voor het avondeten heb gezorgd. Omdat de Spanjaarden pas om 10 uur eten, hebben ze voor de pelgrims een speciaal goedkoop menu inclusief wijn om 7 uur, want al die lopers liggen om 9 uur al te ronken.

Morgen komt Carla 14 dagen meelopen. Heerlijk om dan weer de hele dag in m’n moerstaal te kunnen praten en lekker lachen. Ik kijk er naar uit!

Gisteren en vandaag ben ik de Pyreneeen over gelopen. Eindelijk in Spanje, OLE!!!!

Het was een zware tocht omdat het heel koud was en mistig en regen zodat alle stenen glad waren. Het is jammer dat ik niet veel gezien heb vandaag, maar gisteravond zaten we in een berghut halverwege en toen zijn we met een aardig Fransman meegereden naar de top, om van de ondergaande zon te genieten en foto’s te maken. Het was ondanks de mist toch wel heel indrukwekkend om over de kam van zo’n grote berg te lopen en naar de schapen en paarden te kijken die daar allemaal los rondlopen. De voorzitter van het St. Jaques genootschap logeerde ook in de berghut en reed steeds met z’n auto heen en weer om te kijken of alles wel goed ging met z’n pelgrimskinderen. Een hele lieve man. Vannacht slaap ik hier in het klooster met nog 50 anderen in stapelbedden, weer eens wat anders. Helaas kan ik hier geen foto’s inpluggen, volgende keer weer.

Het wordt zo langzamerhand een internationaal gezelschap op de camino. Naast mij zitten twee Noorse meisjes, er zijn Duitsers, veel Mexicanen, Amerikanen en natuurlijk nog steed veel Fransen. Zo langzamerhand kom ik steeds weer veel bekenden tegen van de camino, wat wil je ook na drie maanden lopen. In St. Jean Pied de Port hadden ze in de Nederlandse gite al lang over mij gehoord en wisten dat ik komen zou. Ik kreeg de mooiste kamer en het beste bed en ‘s morgens een beschuitje met hagelslag, speciaal uit Nederland meegenomen voor Ned. pelgrims. Mooi hoor!

Vanavond ga ik mxb4n eerste Spaanse maaltijd genieten. Overmorgen ben ik in Pamplona waar het deze week net feest is. De stieren lopen door de straten en de jonge mannen lopen er heel hard voor en naast om hun moed te tonen. Een eeuwenoud volksfeest waar Hemmingway een prachtig boek over heeft geschreven. Een slapplaats vinden zal wel moeilijk worden.

Omdat we alle drie vroeg wakker zijnop onze kamer in de gite, hoeven we niet zo erg zachtjes te doen en kan het licht gewoon aan. Hupsa inpakken, ontbijten en pleite. We nemen een afsnij-asfalt route en zijn om 8.30 uur al 10 km verderop. Brig is me eeuwig dankbaar want ze is doodmoe. De rest van de weg valt ook wel mee en met veel pauzes kunnen we het rekken tot 11.30 uur. Veel te vroeg om bij de gite aan te kloppen maar de eigenaresse geeft ons wat te drinken en gaat verder met schoonmaken. Wij zitten aan een grote tafel op het terras onder de parasols. Het wordt heel heet vandaag. Brig ligt te slapen met haar hoofd op tafel. Er arriveren nog vier Fransen die vrolijk gaan zitten eten. Daarna mogen we naar de kamers. Brig en ik vallen direct in slaap. Een van de vier Fransen heeft punaises de lit gehad, een soort vlooien die net als echte vlooien van bloed leven. In elke gite hoor ik er nu over, iedereen kent wel iemand die iemand kent die ze heeft gehad of die in een gite heeft geslapen waar ze zijn ontdekt. Dan wordt alles schoongegast, rugzakken, slaapzakken de slaapzalen enz. Gedver de gedver….  Iedere keer als het er over gaat krijg ik weer jeuk.

‘s Morgens om 7 uur

m’n schoenen slijten al aardig.

Dit was een van de vele verhalen van de chemin. Ook wordt er heel wat af gefilosofeerd over de camino in Spanje. Er doen verhalen de ronde over een zeer spirituele, emotionele camino, mooi, moeilijk maar louterend, hitte op de meseta, een priester die elke dag liters knoflooksoep maakt voor langstrekkende pelgrims. Water en wijn langs de weg. En de negatieve verhalen over neppelgrims die ‘s nachts je rugzak stelen in de refugio’s. Ik heb al een Ned. pelgrim ontmoet die  vanaf huis met een fietsslot in z’n rugzak loopt voor de Spaanse nachten. Het wordt tijd dat ik over de Pyreneeen ga, dan kan ik het allemaal zelf meemaken en er over berichten.

T’ is niet zo heel ver meer.

Even pauze in het bos vandaag op weg naar Navarrenx, het was warm en 33 km lopen.

Peggy uit Limburg.

Een meer onderweg

Eten koken bij de tent

Al twee dagen loop ik naar de Pyreneeen toe en ze worden steeds groter! Eergisteren zag ik ze voor het eerst en ik werd er door ontroerd. Het betekent het einde van Frankrijk en het begin van een hele nieuwe Spaanse fase. Het zal er veel drukker zijn dan hier. Overmorgen in Ostabat zal dat al te merken zijn want een slaapplaats moet al ruim van te voren besproken worden. Daar komen de vier hoofdroutes in Frankrijk bij elkaar, de weg van Vezelay, de weg van Arles, de weg van Tours en de weg van le Puy waar ik loop. In de Bearn, dit zuidelijke stukje Frankrijk, zijn de mensen ook erg aardig voor pelgrims. Vaak staat er een bankje buiten onder een parasol met water of koffie en cake soms een schuur vol met stoelen en banken om even te schuilen voor de regen of de zon en lekker uit te rusten.                        De Pyreneeen (heel goed kijken).